" คนสวยโพธาราม คนงามบ้านโป่ง เมืองโอ่งมังกร วัดขนอนหนังใหญ่
ตื่นใจถ้ำงาม ตลาดน้ำดำเนิน เพลินค้างคาวร้อยล้าน ย่ายยี่สกปลาดี "

     ราชบุรี เป็นเมืองเก่ามาแต่โบราณ ไม่มีเรื่องราวที่เป็น หลักฐานแน่นอนว่า สร้างมาในสมัยใด แต่หลักฐานทาง โบราณวัตถุและโบราณสถานที่มีอยู่ พอจะเชื่อถือได้ว่า ราชบุรีเป็นเมืองๆ หนึ่งในแคว้นสุวรรณภูมิ มีนครปฐมเป็น มหานครซึ่งเรียกว่า "ทวารวดี" จากตำนานทางพุทธศาสนา เมื่อปี พ.ศ. 218 พระเจ้าอโศกมหาราชแห่งประเทศอินเดีย ได้ทำนุบำรุงพระพุทธศาสนา และได้เผยแพร่พุทธศาสนาสู่ แคว้นสุวรรณภูมิโดยสมณทูต มีพระโสณะ และพระอุตระ เป็นหัวหน้าคณะ โดยใช้นครปฐม หรือทวารวดีเป็นเมืองหลัก ในการเผยแพร่พุทธศาสนา ตามการสันนิษฐาน ราชบุรีซึ่งอยู่ ในแคว้นสุวรรณภูมิ ก็คงจะเป็นหัวเมืองที่เจริญรุ่งเรืองมากแห่งหนึ่ง ตัวเมืองราชบุรีได้มีการย้ายที่ตั้งเมืองมาหลายสมัย จนกระทั่งครั้งที่ 4 ในปี พ.ศ. 2440 ได้ย้ายเมืองมาตั้งยังที่เป็นศาลากลางจังหวัดในปัจจุบัน



ทิศเหนือ ติดต่อจังหวัดกาญจนบุรี
ทิศใต้ ติดต่อจังหวัดเพชรบุรี
ทิศตะวันออก ติดต่อจังหวัดสมุทรสาคร สมุทรสงคราม และนครปฐม
ทิศตะวันตก ติดต่อประเทศพม่า


     เครื่องปั้นดินเผา สิ่งทอ ของใช้และเครื่องประดับจากเถาไม้ ผลิตภัณฑ์ตุ๊กตาผ้า ผลิตภัณฑ์นมสด ผัก ผลไม้ เช่น หัวผักกาดหวาน-เค็ม องุ่นหวานดำเนินสะดวก มะม่วงวัดเพลง ที่นอนนุ่น ประเภทหินประดับ ตะโกดัดและไม้แคระ เขียงไม้มะขามและตุ๊กตา เครื่องทองเหลือง แคนลายและขลุ่ย


งานเทศกาลองุ่นหวาน
เป็นงานที่อำเภอดำเนินสะดวกจัดขึ้นมา เพื่อประชาสัมพันธ์สินค้าทางการ เกษตร โดยเฉพาะองุ่น ที่มีปลูกกันมากในอำเภอดำเนินสะดวก และเป็นองุ่นที่มี รสหวานอร่อยที่สุดของประเทศ นอกจากองุ่นที่มีคุณภาพแล้วยังมีสินค้าทาง เกษตรอื่น ๆ ให้ได้ชมซื้อหาในราคาถูกอีกด้วย เช่น มะพร้าวน้ำหอม ส้มโอ ล้นจี่ เป็นต้น นอกจากนี้ยังมีการประกวดธิดาองุ่นหวาน การประกวดสินค้าทางการ เกษตร งานนี้จะจัดในราวเดือนมีนาคม-เมษายน

ประเพณีกินข้าวห่อ หรืออั๊งหมี่ทอง
เป็นพิธีสู่ขวัญมีขึ้นในเดือน 9 ชาวกะเหรี่ยงถือว่าเดือนเก้าเป็นเดือนไม่ดี บรรดา วิญญาณชั่วร้ายจะออกหากิน และจะกิน ขวัญ" ทำให้เจ็บป่วย และอาจถึงแก่ ชีวิต นิยมจัดในวันขึ้น 15 ค่ำ แต่ถ้าบางบ้านไม่สะดวก ก็เปลี่ยนเป็นวันอื่นได้ใน เดือนเก้า ในพิธีมีการ "ต้มข้าวห่อ" เลี้ยงกัน ข้าวห่อคือ ข้าวเหนียวห่อเป็น รูปกรวย แล้วนำมาต้มให้สุก คล้ายขนมจ้างสมัยก่อน เวลารับประทานใช้จิ้มน้ำ ผึ้ง ปัจจุบันใช้จิ้มมะพร้าวขูด ในวันต้มข้าวห่อนี้จะมีพิธีสู่ขวัญด้วย เริ่มด้วยการ เคาะไม้เป่าแคน เพื่อให้เกิดความสนุกสนาน จากนั้นผู้เฒ่าผู้แก่ในครอบครัวจะ ใช้เชือกแดงผูกข้อมือให้ลูกหลาน เพื่อความเป็นสิริมงคล



วัดพระศรีรัตนมหาธาตุวรวิหาร
หรือที่ชาวบ้านเรียกว่า "วัดหน้าพระธาตุ" ตั้งอยู่ในอำเภอเมืองราชบุรี เป็นวัดเก่าแก่ภายในมี พระปรางค์ก่อสร้างด้วยอิฐฉาบปูน และมีฐานศิลาแลงสร้างไว้ สันนิษฐานว่า สร้างมาตั้งแต่สมัยขอมเรืองอำนาจ เข้ามาปกครองสุวรรณภูมิ มีลักษณะจำลอง แบบพระธาตุนครวัด รูปลักษณะตั้งอยู่ในระเบียงสี่เหลี่ยม ทรงเป็นรูปปรางค์ก่อด้วยอิฐและศิลา ตั้งอยู่บนฐานสี่เหลี่ยม บริเวณฐานระเบียงมีทางเดินได้รอบ ที่วิหารคต รอบลานพระปรางค์มีพระพุทธรูปศิลา สมัยทวารวดี สมัยลพบุรีและสมัยอยุธยา ประดิษฐานอยู่โดยรอบ มีบันได และช่องคูหาเข้าไปถึงองค์พระปรางค์ มีความสูง 12 วา เส้นผ่าศูนย์กลาง 7 ศอก มีข้อสันนิษฐานว่าเดิมน่าจะเป็น ศาสนสถานของขอม ต่อมาเมื่อเสื่อมอำนาจลง พระพุทธศาสนาได้เผยแพร่มายังสุวรรณภูมิ สถานที่แห่งนี้ถูกดัดแปลงมาเป็นวัด ในพระพุทธศาสนาจนถึงปัจจุบัน

พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติราชบุรี
ตั้งอยู่ที่ถนนวรเดช ตำบลหน้าเมือง อำเภอเมือง ตัวอาคารเคยใช้เป็นที่ทำการ ศาลากลางจังหวัดมาก่อน และได้เปลี่ยนเป็น พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติเมื่อปี พ.ศ. 2531 ภายในจัดแสดงโบราณวัตถ ุที่พบในราชบุรีตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์ โบราณวัตถุ จากเมืองโบราณบ้านคูบัว ธรณีวิทยา ศิลปะพื้นบ้าน ชาติพันธุ์วิทยา รวมทั้งการจัดแสดงตัวอย่าง วัฒนธรรมของกลุ่มชนต่าง ๆ เช่น ลาวโซ่ง กะเหรี่ยง ไทยวน และการผลิตโอ่ง ราชบุรี เป็นต้น ตลอกจนแหล่งท่องเที่ยวทางวัฒนธรรม และธรรมชาติอย่างพร้อมมูล เปิดให้เข้าชมทุกวัน เว้นวันจันทร์ วันอังคาร และวันหยุดนักขัตฤกษ์ ตั้งแต่เวลา 09.00-16.00 น. ค่าเข้าชม ชาวไทย คนละ 10 บาท ชาวต่างประเทศ คนละ 30 บาท สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ โทร.(032) 321513

เมืองโบราณบ้านคูบัว
อยู่ห่างจากตัวเมืองไปทางทิศใต้ 5 กิโลเมตร ตั้งอยู่ที่ตำบลคูบัว อำเภอเมือง จากหลักฐานการขุดค้นพบปรากฏว่า ราชบุรีเป็นเมืองในสมัยทวารวดี ทางกรมศิลปากรได้ขุดค้น และศึกษาเรื่องเมืองโบราณที่คูบัว ได้พบหลักฐานทางโบราณคดี ต่างๆ มากมาย เช่น เศียรพระพุทธรูปสมัยโบราณต่างๆ ซึ่งหลักฐานต่างๆ เหล่านี้ ได้ตั้งแสดงที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ราชบุรี และมีบางส่วนเก็บรักษาไว้ที่วัดโขลงสุวรรณคีรี ตำบลคูบัว อำเภอเมือง จังหวัดราชบุรี จากการศึกษาและค้นคว้าเมืองโบราณที่คูบัวนี้ ทำให้ทราบว่าได้รับอิทธิพลศิลปกรรม จากช่างสมัยราชวงศ์คุปตะ ประเทศอินเดีย และมีหลักฐานที่แสดงให้ทราบว่า พระพุทธศาสนาได้เจริญรุ่งเรือง ในประเทศไทยมากว่า 1,000 ปีมาแล้ว

ศูนย์สืบทอดศิลปผ้าจก ราชบุรี
ตั้งอยู่ที่วัดคูบัว ตำบลคูบัว อำเภอเมือง เป็นศูนย์รวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับศิลป ผ้าจกไทย-ยวน มีลักษณะเหมือนกับผ้าซิ่นตีนจกของทางภาคเหนือ มีลวดลายสวยงามและมักทอด้วยฝ้าย สีเข้ม เก็บตัวอย่างของผ้าจกที่มีลวดลายดั้งเดิม มีคอมพิวเตอร์สำหรับให้นักท่องเที่ยวได้เปิดดูประวัติ เรื่องราวต่างๆ มีการสาธิตการทอผ้า และจำหน่ายสินค้าพื้นเมือง

เขาวัง
เดิมชื่อว่า เขาวัดสัตตนาถ เป็นภูเขาลูกย่อมๆ สูงประมาณ 44 เมตร อยู่ห่างจากตัวเมือง ไปทางทิศตะวันตกประมาณ 2 กิโลเมตร มีทางรถยนต์ถึงยอดเขา พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดเกล้าฯ ให้สร้างพระราชวังบนเขานี้ เหมือนอย่างที่สมเด็จพระนารายณ์มหาราช ทรงให้รับราชทูตฝรั่งเศสที่นารายณ์ราชนิเวศน์ เมืองลพบุรี พระราชวังบนเขาวังนี้ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เสด็จไปประทับครั้งเดียว เมื่อ พ.ศ. 2420 เพื่อออกรับราชทูตโปรตุเกส หลังจากนั้นไม่ได้เสดจไปประทับอีกเลยจนตลอดรัชกาล ต่อมาในสมัยรัชกาลที่ 7 โปรดเกล้าฯ อุทิศให้เป็นธรณีสงฆ์ ซึ่งผู้มีศรัทธาได้ซ่อมแซม บางส่วนดัดแปลงตำหนักต่างๆ เป็นโบสถ์ กุฏิสงฆ์ และต่อมาได้ยกขึ้นเป็นวัดเรียกว่า "วัดเขาวัง"

เขาแก่นจันทร์
อยู่ในเขตอำเภอเมือง มีความสูงประมาณ 141 เมตร เป็นภูเขาที่สูงที่สุดในจังหวัด มีถนนตัดขึ้นถึงยอดเขา บนยอดเขามีวิหารประดิษฐาน พระพุทธนิรโรคันตรายชัยวัฒน์จตุรทิศ เป็น 1 ใน 4 องค์ หรือที่ชาวบ้านเรียกว่า "พระสี่มุมเมือง" พระบาทสมเด็จ พระเจ้าอยู่หัวโปรดเกล้าฯ ให้สร้างขึ้น แล้วพระราชทานไปประดิษฐาน ณ เมืองรอบนอกพระนคร อันได้แก่จังหวัดราชบุรี ลำปาง สระบุรี และพัทลุง

พระพุทธฉายถ้ำฤาษีเขางู
จากตัวเมืองราชบุรีใช้เส้นทางสายราชบุรี--จอมบึง-สวนผึ้ง หรือทางหลาวงหมายเข 3087 ไปประมาณ 8 กิโลเมตร จะมีทางแยกขวาเข้าไปถ้ำเขางู อยู่ในเทือกเขางู สิ่งที่น่าสนใจได้แก่ พระพุทธรูปสลักในหินปางปฐมเทศนา ซึ่งเป็นพระพุทธรูปที่เก่าที่สุดในจำนวน 4 องค์ ที่สร้างในสมัยทวารวดี มีงานนมัสการพระพุทธฉายเป็นประจำทุกปี ในวันขึ้น 1 ค่ำ เดือน 11นอกจากนี้บริเวณเทือกเขางูมีถ้ำระฆัง เขาพระบาท และมีรอยพระพุทธบาท ประดิษฐาน บนยอดเขาด้วย ปัจจุบันทางวัดได้ปรับปรุง เป็นอุทยานหินเขางู

ถ้ำเขาบิน
ตั้งอยู่บนรอยต่อของอำเภอเมือง และอำเภอจอมบึง ถ้ำเขาบินนี้อยู่ห่างจากตัวจังหวัด ไปทางเส้นทางสายราชบุรี-จอมบึง ระยะทางประมาณ 20 กิโลเมตร มีทางแยกซ้ายมือเข้าไปประมาณ 2 กิโลเมตร จะเห็นสำนักงานสวนป่าเขาบิน ตั้งอยู่ซ้ายมือ จากปากทางจะมีถนนราดยาง เข้าสู่บริเวณถ้ำอีก 1.7 กิโลเมตร ถ้ำนี้อยู่บนเทือกเขาบิน ซึ่งมีความสูงประมาณ 200 เมตร ภายในถ้ำมีหินงอกหินย้อย สวยงามมาก สามารถจินตนาการเป็นรูปสัตว์ต่างๆ หลายชนิด สุดปลายถ้ำมีหินย้อยรูปนกตัวใหญ่ กำลังกางปีก เป็นรูปคล้ายนกอินทรีกำลังกระพือปีก จึงได้ชื่อว่า "ถ้ำเขาบิน"

สวนพฤกษศาสตร์วรรณคดีภาคกลาง
ตั้งอยู่บริเวณเชิงเขาประทับช้าง เขตป่าสงวนแห่งชาติ ป่าเขาบิน ท้องที่อำเภอเมือง และอำเภอจอมบึง อยู่ห่างจากตัว จังหวัดประมาณ 20 กิโลเมตร ในเส้นทางสายราชบุรี-จอมบึง-ผาปกค้างคาว สภาพโดยทั่วไปเป็นป่าไม้ร่มรื่น ตกแต่ง ไว้อย่างสวยงาม เหมาะเป็นที่พักผ่อน

ถ้ำจอมพล
อยู่ที่อำเภอจอมบึง ห่างจากถ้ำเขาบินไป 11 กิโลเมตร ห่างจากตัวเมืองไปทางทิศตะวันตก ประมาณ 30 กิโลเมตร ถ้ำจอมพลอยู่ในบริเวณสวนรุกชาติ เดิมถ้ำจอมพลมีชื่อว่า "ถ้ำมุจลินทร์" ถ้ำนี้อยู่ในเขาชื่อ เขากลางเมือง ซึ่งมี ความสูง 191 เมตร มีฝูงลิงอาศัยอยู่จำนวนมาก ภายในถ้ำมีหินงอกหินย้อยสวยงาม มีป้ายบอกชื่อไว้อย่างชัดเจน เช่น สร้อยระย้า ผาวิจิตร แส้จามรี บรมอาสน์ ธาตุเนรมิต มัสยาสถิตย์ ประสิทธิ์เทวา และเกศาสยาม นอกจากนี้ภายในถ้ำ ยังเป็นที่ประดิษฐานของพระพุทธไสยาสน์ มีงานฉลองกันเป็นประจำทุกปีในหน้าแล้ง เมื่อปี พ.ศ. 2438 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ ได้เสด็จประพาสถ้ำนี้ ทรงพอพระทัยหินงอกหินย้อยภายในถ้ำนี้มาก โดยเฉพาะหินย้อยผาวิจิตร ซึ่งทำให้ทรงจินตนาการว่า เหมือนกับได้จับริ้วไหมอินทรธนู บนบ่าของจอมพล ทรงพระราชทานนาม ถ้ำใหม่ว่า "ถ้ำจอมพล"

วนอุทยานเฉลิมพระชนมพรรษา
อยู่บริเวณเทือกเขาจอมพล มีเนื้อที่ร้อยกว่าไร่ ใช้เป็นที่พักผ่อนหย่อนใจ และเป็นที่พักค้างแรม สำหรับนักท่องเที่ยว

โป่งยุบ
ตั้งอยู่ที่บ้านท่าเคย ก่อนถึงตัวอำเภอสวนผึ้ง 5 กิโลเมตร มีทางแยกซ้ายไปอีกประมาณ 5 กิโลเมตร เกิดจาก การยุบตัวของแผ่นดิน ทำให้เกิดลักษณะคล้ายกับ แพะเมืองผีที่จังหวัดแพร่ หรือฮ่อมจ๊อม อำเภอนาน้อย จังหวัดน่าน โป่งยุบนี้มีอาณาบริเวณกว้างกว่า 10 ไร่ ซึ่งแต่เดิมท้องที่นี้เคยเป็นไร่นามาก่อน นับเป็นสถานที่น่าสนใจอีกแห่งหนึ่ง

ธารน้ำร้อนบ่อคลึง
อยู่ห่างจากตัวอำเภอสวนผึ้ง ไปตามถนนใหญ่ประมาณ 5 กิโลเมตร และมีทางแยก เข้าสู่เหมืองบ่อคลึงประมาณ 10 กิโลเมตร เป็นธารน้ำร้อนธรรมชาติ ที่มีต้นกำเนิด จากเทือกเขาตะนาวศรี เกิดจากสายน้ำไหลผ่านกรวด หิน ดิน ทราย ใต้ผิวโลกแล้วไหลเป็นธารน้ำ ซึ่งจะมีน้ำไหลอยู่ตลอดปี เป็นน้ำร้อนบริสุทธิ์ ในบางวันน้ำร้อนจะมีอุณหภูมิอยู่ในระดับประมาณ 136 องศาฟาเรนไฮต์ และในบางวันก็ลดลงมาประมาณ 120 องศาฟาเรนไฮต์ ธารน้ำร้อนบ่อคลึง ในช่วงฤดูหนาวไอน้ำร้อนจะลอยกรุ่น เป็นหมอกผสมกับหมอกอากาศตอนเช้า นับเป็นธารน้ำร้อนที่อยู่ใกล้กรุงเทพฯ

เขาช่องพราน
อยู่ที่ตำบลเตาปูน อำเภอโพธาราม มีถ้ำที่สวยงาม คือ ถ้ำพระนอน ภายในถ้ำมีพระพุทธรูปมากกว่าร้อยองค์ ที่สำคัญ คือ พระพุทธรูปปางไสยาสน์องค์ใหญ่ มีความยาวถึง 9 เมตรเศษ สูง 1 เมตรเศษ และยังมีถ้ำค้างคาว ซึ่งมีค้างคาว อาศัยอยู่เป็นจำนวนมากกว่า 2 ล้านตัว

วัดขนอน
อยู่ห่างจากตัวอำเภอโพธาราม 10 กิโลเมตร เป็นที่เก็บรักษาหนังใหญ่กว่า 300 ตัว ซึ่งเป็นมหรสพไทย ที่เก่าแก่และ หาดูได้ยาก

จิตรกรรมฝาผนัง วัดคงคาราม
ตั้งอยู่ที่ตำบลคลองตาคต อำเภอโพธาราม อยู่ห่างจากตัวจังหวัดราชบุรี 22 กิโลเมตร เป็นวัดของพวกมอญ อายุประมาณ 100 ปี เดิมชื่อ วัดกลาง หรือ เภี้ยโต้ พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เป็นผู้พระราชทานนามวัดนี้ว่า "วัดคงคาราม" ภายในอุโบสถมีพระประธาน แกนในทำด้วยศิลาแลง และปิดทอง ฐานชุกชีทำเป็นบัวคว่ำ บัวหงาย จิตรกรรมฝาผนังฝีมือละเอียดอ่อน ภาพแต่ละภาพเหมือนถ่ายถอด จากต้นแบบที่มีชีวิตจริง ซึ่งได้เขียนขึ้นสมัยต้นรันตโกสินทร์ เป็นภาพพุทธประวัติตอนต่างๆ ที่หาชมยาก ความวิจิตรภายในอุโบสถ เป็นสิ่งที่น่าสนใจและน่าศึกษามาก

ตลาดน้ำดำเนินสะดวก
หรือที่ชาวบ้านเรียกว่า "ตลาดน้ำคลองลัดพลี" มีมานานกว่า 100 ปีเศษมาแล้ว ตั้งอยู่ห่างจากที่ว่าการอำเภอไปทางทิศตะวันออก 500 เมตร ตลาดน้ำดำเนินสะดวก ตั้งอยู่ที่คลองดำเนินสะดวก เหมาะที่จะไปเที่ยวชมในเวลาเช้า เนื่องจากแดดไม่ร้อน และมีเรือขายสินค้าเป็นจำนวนมาก สามารถเช่าเรือได้ที่ท่าพจวรรณ หรือที่ท่าเรือเสรีเคมีเกษตร เพื่อชมตลาดน้ำ การติดตลาดจะ เริ่มตั้งแต่เวลา 06.00-11.00 น.

สระน้ำโกสินารายณ์
เป็นสระน้ำโบราณ อยู่ใกล้ที่ว่าการอำเภอบ้านโป่ง จากหลักฐานการค้นคว้าทางโบราณคดี แสดงว่าเคยเป็นเมืองโบราณมาแต่สมัยเก่า ซึ่งได้ขุดพบพระกร ของพระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวร ทำด้วยหินทรายแดง 5 พระกร ถือพระคัมภีร์ ลูกประคำ และดอกบัวกับพระบาท พระโพธิสัตว์คู่หนึ่ง ซึ่งปัจจุบันนี้ได้ประดิษฐานอยู่ ที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ราชบุรี

พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านวัดม่วง
ตั้งอยู่ที่ตำบลบ้านม่วง อำเภอบ้านโป่ง การเดินทาง จากตัวเมืองราชบุรี ไปตามทางหลวงหมายเลข 4 แล้วแยกเข้าไปอำเภอบ้านโป่ง ผ่านทางหลวงหมายเลข 3089 โคกสูง-เบิกไพร และข้ามสะพานแม่น้ำแม่กลอง ไปเพียงเล็กน้อยก็จะถึงพิพิธภัณฑ์พื้นบ้านวัดม่วง

พิพิธภัณฑ์แห่งนี้เกิดขึ้นจากความร่วมมือของวัดม่วง
และชาวบ้านวัดม่วง ร่วมกับมหาวิทยาลัยศิลปากร ที่จะให้เป็นแหล่งศึกษาค้นคว้าเรื่องราวเกี่ยวกับประวัติความเป็นมา วิถีชีวิต วัฒนธรรมของชุมชนท้องถิ่น ตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน ซึ่งจากบรรดาโบราณวัตถุ คัมภีร์ ใบลาน รวมทั้งเครื่องมือเครื่องใช้ ที่จัดแสดงไว้ในพิพิธภัณฑ์ ล้วนเป็นสิ่งที่แสดงถึงมรดก ทางภูมิปัญญาท้องถิ่น และการจัดแสดงภาพถ่ายที่บอกเรื่องราวเกี่ยวกับประวัติศาตร์ วัฒนธรรมท้องถิ่น ความสัมพันธ์ในด้านเศรษฐกิจสังคม วัฒนธรรมชุมชน บ้านม่วงกับชุมชน ตั้งแต่เขตอำเภอบ้านโป่ง อำเภอโพธาราม และชุมชนใกล้เคียง จัดแสดงเอกลักษณ์ ของชาวมอญและเรื่องราว เกี่ยวกับวิถีชีวิตของชาวบ้าน พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านวัดม่วงนี้ เปิดให้เข้าชมทุกวัน เวลา 09.00-17.00 น. ทางพิพิธภัณฑ์ไม่ได้เก็บ ค่าธรรมเนียมเข้าชม สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ โทร.(01) 316-0431

น้ำตกเก้าโจน หรือ น้ำตกเก้าชั้น
ตั้งอยู่ที่บ้านผาปก อ.สวนผึ้ง อยู่ถัดจากธารน้ำร้อนบ่อคลึงไปประมาณ 3 กิโลเมตร จากลานจอดรถซึ่งอยู่ด้านล่าง ให้เดินทางด้วยเท้าต่อไปอีกประมาณ 500 เมตร ถึงบริเวณตัวน้ำตก ตอนล่างของลำห้วยบ่อคลึง บริเวณเทือกเขาตะนาวศรีมีน้ำตกเก้าโจน หรือ น้ำตกเก้าชั้นเป็นน้ำตกขนาดใหญ่ สูง 9 ชั้น ตั้งอยู่ในหุบเขาที่สมบูรณ์ ล้อมรอบด้วยธรรมชาติ ระยะทางเดินจากชั้นล่าง จนถึงชั้นบนประมาณ 2 กิโลเมตร ใช้เวลาประมาณ 2-3 ชั่วโมง

น้ำตกห้วยผาก
อยู่ที่อ.สวนผึ้ง อยู่ก่อนถึงธารน้ำร้อนบ่อคลึงประมาณ 1 กิโลเมตร มีทางแยกซ้าย เข้าไปทางวัดห้วยผากประมาณ 1 กิโลเมตร เป็นน้ำตกสายเล็กๆ เชิงเทือกเขาตะนาวศรี ความสูงของชั้นน้ำตก สามารถเดินเที่ยวชมได้

น้ำพุร้อนโป่งกระทิง
อยู่บนถนนสายชัฏป่าหวาย - โป่งกระทิง - ปากท่อ อ.สวนผึ้ง เป็นน้ำพุร้อน แบบบ่อธรรมดา ขนาดเล็ก เส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 5 เมตร เมื่อมีคนจำนวนมาก มายืนล้อมรอบบ่อ และช่วยกันปรบมือ หรือ เคาะทำเสียงดัง น้ำในบ่อจะเริ่มเดือดจนมีพรายน้ำพุพุ่งมาเหนือผิวน้ำ

สำนักสงฆ์หินสูง
ตั้งอยู่หมู่ที่ 13 ตำบลตะนาวศรี อ.สวนผึ้ง เลยโป่งยุบไปอีกประมาณ 2 กิโลเมตร เป็นสถานที่เหมาะสำหรับ ผู้ที่รักความสงบ และเหมาะแก่การไปเที่ยวชม เพราะมีสวนเสาหิน และหมู่หินรูปร่างต่างๆ มากมายที่เกิดขึ้นเอง ตามธรรมชาติ

ไร่กุหลาบอุษาวดี
ห่างจากตัวอำเภอสวนผึ้งไปประมาณ 16 กิโลเมตร แยกเข้าไปบ้านห้วยน้ำใส อีกประมาณ 5 กิโลเมตร เป็นไร่เอกชนซึ่งปลูกกุหลาบพันธุ์ฮอลแลนด์ และพันธุ์ต่างๆ พื้นที่ไร่อยู่บนพื้นที่สูง ในหุบเขา ช่วงฤดูหนาวจะมีอากาศหนาวจัด

พิพิธภัณฑ์ภโวทัย หรือ สวนภูมิปัญญาชาวบ้าน
เป็นเรือนไทยประยุกต์จากหน้าสถานีตำรวจสวนผึ้งแยกไปประมาณ 2 กิโลเมตร ผ่านวัดสวนผึ้งแล้วแยกขวาไปอีกจนข้ามสะพานก็จะถึงพิพิธภัณฑ์ที่อยู่ทางซ้ายมือ มีพื้นที่ประมาณ 20 ไร่ รวบรวมวัตถุโบราณสยามในอดีต รวมทั้งมีรถม้า พันธุ์ไม้ดอก ไม้ประดับของไทยชนิดต่างๆ เช่น ดอกมณโฑ พิพิธภัณฑ์ เปิดให้เข้าชมทุกวันเสาร์ - อาทิตย์ วันหยุดราชการ และวันหยุดนักขัตฤกษ์ ค่าเข้าชม ผู้ใหญ่ 20 บาท เด็ก 10 บาท นักเรียน นิสิต นักศึกษาในเครื่องแบบให้ทำจดหมายก่อนล่วงหน้า นอกจากนี้ยังมีบ้านพักไว้บริการนักท่องเที่ยว ติดต่อสอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ โทร. (032) 221-189, (01) 486-9804

พระบรมราชานุสาวรีย์พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก
ตั้งอยู่บริเวณเชิงเขาแก่นจันทร์ ถนนเพชรเกษม อ.เมือง เป็นสถานที่สักการะรำลึกถึง องค์พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก ปัจจุบันทางจังหวัด ได้ปรับปรุงเป็นสถานที่พักผ่อนหย่อนใจ

ศาลเจ้าพ่อหลักเมือง
อยู่ในบริเวณกรมการทหารช่างราชบุรี ห่างจากตัวจังหวัดประมาณ 600 เมตร เป็นหลักเมืองเก่า ที่สร้างในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ เมื่อครั้งพระบาทสมเด็จ พระพุทธเลิศหล้านภาลัยครองราชย์

วัดหนองหอย
เป็นที่ตั้งของพระวิหาร พระอวโลกกิเตศวรโพธิสัตว์กวนอิม หรือ พระแม่กวนอิม ตั้งอยู่บนยอดเขาตำบลเขาเหลือ อำเภอเมือง ห่างจากตัวจังหวัดราชบุรีประมาณ 22 กิโลเมตร ไปทางถนนสายเขางู - เบิกไพร รถยนต์สามารถวิ่งขึ้นไปถึงบริเวณเชิงวิหารได้

เขาหลวง
อยู่ในเขตตำบลอ่างทอง อำเภอเมือง ตั้งอยู่บนยอดเขา มีพระพุทธรูปสร้างด้วยหิน ประชาชนเคารพนับถือมาก เป็นที่ชุมนุมนัดหมายกันมานมัสการในวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 6 ของทุกปี เป็นเวลา 200 กว่าปีมาแล้ว

เขาน้อย
อยู่ที่อำเภอเมือง เลยเขาหลวงไปตามถนนเพชรเกษม อยู่ห่างจากตัวจังหวัดราชบุรีประมาณ 10 กิโลเมตร เป็นที่ตั้งของวัดเขาน้อยเทียมสวรรค์ อันเป็นวัดเก่าแก่ พระอุโบสถหลังเก่า สร้างด้วยศิลาแลงทั้งหลัง ภายในอุโบสถเป็นที่ประดิษฐานของพระพุทธรูป 2 องค์ ประทับนั่งหันหลังให้กัน เป็นพระที่สร้างด้วยศิลาแลง ชาวบ้านเรียกว่า หลวงพ่อเขาน้อย และเชื่อมั่นว่ามีความศักดิ์สิทธิ์

หลวงพ่อแก่นจันทร์
ประดิษฐานอยู่ที่วัดช่องลม ใกล้บริเวณเมืองเก่าริมถนนวรเดช อยู่ใจกลางเมืองราชบุรีเป็นพระพุทธรูปปางอุ้มบาตร สร้างด้วยโลหะทองคำสัมฤทธิ์ ช่วงล่างสร้างด้วยไม้แก่นจันทร์ เป็นไม้เนื้อหอม สูงประมาณ 2.26 เมตร

คลองดำเนินสะดวก
เป็นคลองเชื่อมแม่น้ำท่าจีนกับแม่น้ำแม่กลอง เริ่มตั้งแต่ประตูน้ำบางยาง แม่น้ำท่าจีน อำเภอบ้านแพ้ว จังหวัดสมุทรสาคร ถึงประตูน้ำบางนกแขวก แม่น้ำแม่กลอง อำเภอบางคนที จังหวัดสมุทรสาคร ติดต่อถึงกันโดยสะดวกขึ้น ตลอดสองฝั่งคลองดำเนินสะดวกที่มีความยาว 32 กิโลเมตรนี้ มีคลองซอย คลองเล็ก คลองน้อย แยกออกไปประมาณ 200 คลอง เช่น คลองสี่หมื่น คลองทองหลาง คลองโพธิ์หัก คลองขุนพิทักษ์ คลองศรีราษฎร์ คลองลัดราชบุรี คลองฮกเกี้ยน ฯลฯ

1.การเดินทางโดยรถยนต์ ใช้เส้นทางปิ่นเกล้า-นครชัยศรี ทางหลวงหมายเลข 338 แยกขวาเข้าอำเภอดำเนินสะดวก หรือไปตามทางหลวงสายเพชรเกษม ทางหลวงหมายเลข 4 ผ่านบางแค สวนสามพราน นครชัยศรี จังหวัดนครปฐม เลยกิโลเมตรที่ 83 ไปเล็กน้อย จะมีทางแยกซ้ายมือ ไปตามทางหลวงหมายเลข 325 อักประมาณ 25 กิโลเมตร รวมระยะทาง 81 กิโลเมตร หรือจากกรุงเทพฯ ไปตามสายธนบุรี-ปากท่อ ทางหลวงหมายเลข 35 ผ่านจังหวัดสมุทรสาคร รวมระยะทาง 63 กิโลเมตร จะมีทางแยกขวาไปจังหวัดสมุทรสงคราม ทางหลวงหมายเลข 326 สิ้นสุดตัวเมือง รวมระยะทาง 3 กิโลเมตร เลี้ยวเข้าสู่ทางหลวง จังหวัดหมายเลข 325 ไปอีก 12 กิโลเมตร ถึงเขตดำเนินสะดวก ก่อนถึงสะพานธนะรัชต์ 200 เมตร จะมีป่ายบอกทางเข้าชมตลาดน้ำดำเนินสะดวก ซึ่งเป็นทางเดียวกับ ทางเข้าวัดโชติธรรมยการาม เป็นระยะทาง 2 กิโลเมตร ที่นี่มีท่าเรือพจวรรณ ซึ่งอยุ่ติดกับตลาดน้ำคลองต้นเข็ม รวมระยะทาง 80 กิโลเมตร หรือ ถ้าไม่แวะเข้าที่แยกนี้ จะเลยสะพานธนะรัชต์ไปเลี้ยวขวาบริเวณที่จอดรถ บขส. จะมีท่าเรือเสรีเคมีเกษตร เป็นท่าเรือใหญ่มีเรือให้เช่าทั้งเรือหางยาวขนาดใหญ่จุได้ 22 คน และเรือหางยาวขนาดเล็ก ที่เรียกว่าเรือสองตอน จุได้ 6-8 คน โดยทั่วไปคิดชั่วโมงละประมาณ 200-300 บาท/ลำ

2.การเดินทางโดยรถประจำทางของ บริษัท ขนส่ง จำกัด มี รถธรรมดา ออกจากสถานีขนส่งสายใต้ ถนนบรมราชชนนี รายละเอียดติดต่อได้ที่ โทร.434-5557-8 และมี รถปรับอากาศ ออกจากสถานีขนส่งปรับอากาศสายใต้ ถนนบรมราชชนนี สอบถามรายละเอียดติดต่อได้ที่ โทร.435-1199 นอกจากนั้น นักท่องเที่ยวสามารถจะเดินทาง ไปกับรถยนต์ บขส. สายอื่นๆ ก็ได้เช่น สายกรุงเทพฯ-ราชบุรี, กรุงเทพฯ-เพชรบุรี, กรุงเทพฯ-หัวหิน, กรุงเทพฯ-ประจวบฯ แล้วลงที่ตรงทางแยกบางแพ ต่อจากนั้นก็นั่งรถสองแถว ซึ่งวิ่งระหว่างทางแยกบางแพไปดำเนินสะดวก มีรถออกตลอดเวลาทุกๆ 10 นาที

ตลาดน้ำคลองโพธิ์หัก
อยู่ในเขตตำบลประสาทสิทธิ์ อำเภอดำเนินสะดวก จังหวัดราชบุรี เป็นคลองเล็กๆ ที่แยกจากคลองดำเนินสะดวกที่บริเวณหลัก 5 มีความยาวประมาณ 500 เมตร ตลาดน้ำคลองโพธิ์หักมีหลายชื่อ เช่น ตลาดน้ำบัวงาม ตลาดน้ำประสาทสิทธิ์ ตลาดน้ำหลักห้า ตลาดน้ำแห่งนี้มีเรือพ่อค้าแม่ค้ามาขายของทุกวัน (ในวันพระยังมีมาขาย) โดยปกติจะเริ่มตดตลาด เวลา 05.00 น. เรื่อยไป เรือจะมากที่สุดช่วงเวลา 06.30-08.00 น. จนถึงเวลา 11.00 น. ตลาดจะวาย เรือห่อค้าแม่ค้าที่นำของมาขาย ในตลาดน้ำคอลงโพธิ์หักนี้ จะอยู่เยื้องกับธนาคารไทยพาณิชย์ สาขาหลักห้าไปประมาณ 100 เมตร เรือแล่นจากท่าเรือเสรีเคมีเกษตร ไปถึงตลาดน้ำคลองโพธิ์หัก ใช้เวลาประมาณ 20 นาที

ตลาดน้ำคลองต้นเข็ม
เป็นตลาดน้ำที่เดินทางเข้าไปได้ง่ายที่สุด เพราะอยู่ติดกับถนนสุขาภิบาล 1 ที่บริเวณท่าเรือพจวรรณ และเป็นตลาดน้ำที่ใหญ่ที่สุด ตลาดน้ำนี้มีอาณาบริเวณ ตลอดคลองต้นเข็ม ปากคลองด้านที่บรรจบกับคลองเฮียกุ่ย จะมีร้านขายของ ที่ระลึกตั้งอยู่เป็นจำนวนมาก ผู้ที่ไปชมตลาดน้ำนี้ สามารถเดินชมไปตามแนวคอนกรีต ข้างลำคลองได้จนตลอดถึงปากคลอง อีกด้านหนึ่งที่บรรจบกับคลองดำเนินสะดวก การเดินทาง สามารถเดินทางไปได้โดยรถยนต์ เข้าไปตามถนนสายสุขาภิบาล 1 ประมาณ 1.5 กิโลเมตร จะมีทางเลี้ยวขวาเข้าท่าเรือ พจวรรณซึ่งติดต่อกับตลาดน้ำคลองต้นเข็ม

บึงกระจับ
มีพื้นที่ครอบคลุมอยู่ในเขตอำเภอแม่โป่ง และอำเภอโพธาราม แต่สะดวกที่จะเดินทาง เข้าไปทางอำเภอบ้านโป่ง เส้นทางเบิกไพร-เขางู แล้วเลี้ยวซ้ายไปตามคลองชลประทาน ซึ่งอยู่ห่างจากตัวอำเภอประมาณ 10 กิโลเมตร บึงกระจับแห่งนี้ เป็นบึงน้ำขนาดใหญ่ที่สุดในภาคตะวันตก และจะเป็นแหล่งเพาะพันธุ์ปลาน้ำจืด ที่ใหญ่ที่สุดในภาคตะวันตก

พระบรมราชาอนุสาวรีย์พระบาทสมเด็จพระมงกุฏเกล้าเจ้าอยู่หัว
ตั้งอยู่ที่ตำบลคลองตาคต ตามตำนานกล่าวว่าเคยเป็นค่ายฝึกซ้อมรบเสือป่า ซึ่งเป็นต้นกำเนิดกิจการ ลูกเสือ หม่อมหลวงปิ่น มาลากุล และทางราชการเห็นว่า สถานที่แห่งนี้มีความสำคัญ จึงได้สร้างพระบรมราชาอนุสาวรีย์ พระบาทสมเด็จพระมงกุฏเกล้าเจ้าอยู่หัว ณ บ้านไร่แห่งนี้

พิพิธภัณฑ์หนังใหญ่วัดขนอน
เป็นโครงการตามพระราชดำริ ในสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา สยามบรมราชกุมารี องค์อัครราชูปถัมภก พิพิธภัณฑ์ฯ แห่งนี้อยู่ห่างจากตัวอำเภอโพธาราม ประมาณ 10 กิโลเมตร ผู้ก่อตั้งโครงการอนุรักษ์หนังใหญ่ คือท่านพระครูศรัทธาสุนทร อดีตเจ้าอาวาสวัดขนอน พิพิธภัณฑ์แห่งนี้เป็นที่เก็บรักษาหนังใหญ่ 313 ตัว ที่ยังคงรักษาอยู่ในสภาพที่สมบูรณ์ ทางวัดได้จัดแสดงหนังใหญ่ทุกๆ วันเสาร์ เวลา 10.00 น. และการแกะสลักตัวหนังใหญ่ ติดต่อสอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ พระอนุชิต วชิรวุฑโฒ วัดขนอน โทร.(032) 233386

ถ้ำค้างคาว เขาช่องพราน
ตั้งอยู่ตำบลเตาปูน อำเภอบ้านโป่ง มีเขาช่องพรานตั้งอยู่เบื้องหลัง อยู่ห่างจากตัวอำเภอ โพธารามไปทางทิศตะวันตกประมาณ 9 กิดลเมตร ถ้าจะมาจากตัวเมืองราชบุรีสามารถไปได้ โดยใช้เส้นทางเขางู-เบิกไพร ซึ่งห่างจากตัวจังหวัดประมาณ 17 กิโลเมตร บริเวณเขาช่องพราน มีถ้ำที่สวยงามคือ "ถ้ำพระนอน" มีพระพุทธรูปภายในถ้ำมากกว่าร้อยองค์ และภายในมีพระพุทธรูป ปางไสยาสน์องค์ใหญ่ มีความยาวถึง 9 เมตรเศษ สูง 1 เมตรเศษ และมีพระพุทธบาทจำลอง นอกจากนั้นยังมีถ้ำค้างคาว ภายในถ้ำมีค้างคาว อาศัยอยู่เป็นจำนวนมาก ทุกวันในยามใกล้พลบค่ำ ตั้งแต่เวลา 17.30 น. เป็นต้นไป จะมีฝูงค้างคาวจำนวนมาก บินออกจากถ้ำดูคล้ายกับควัน ที่ลอยออกมาจากปล่องไฟ และในเวลาเช้า ค้างคาวจะบินเข้าถ้ำ หลังจากไปหาอาหารเรียบร้อยแล้ว

ถ้ำสาริกา
อยู่อำเภอปากช่อง จากถ้ำค้างคาวเขาช่องพราน จะมีทางแยกซ้ายมือไปอีกประมาณ 2 กิโลเมตร ในเขตตำบลธรรมเสน มีเขาลูกเล็กๆ และภายในยังมีถ้ำสาริกา ซึ่งมีความสวยงาม พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้พระราชทานชื่อเมื่อคราวเสด็จประพาส และทรงสลักพระปรมาภิไธยย่อ จปร. ไว้บริเวณปากถ้ำ

สวนรุกขชาติถ้ำจอมพล
อยู่อำเภอจอมบึง จ.ราชบุรี ได้เริ่มเปิดดำเนินการตั้งแต่ปี พ.ศ. 2497 เป็นต้นมา โดยจอมพลผิน ชุณหะวัณ อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตร ได้มอบให้กรมป่าไม้ สงวนเนื้อที่ป่าบริเวณถ้ำจอมพล เพื่อใช้เป้นที่พักผ่อนหย่อนใจ ของประชาชนทั่วไป

การเดินทางทางรถยนต์
- เส้นทางสายเก่า สายเพชรเกษม ทางหลวงหมายเลข 4 ผ่านบางแค-อ้อมน้อย-อ้อมใหญ่-นครชัยศรี-นครปฐม-ราชบุรี
- เส้นทางสายใหม่ เส้นทางหลวงหมายเลข 338 จากกรุงเทพฯ-พุทธมณฑล-นครชัยศรี เข้าถนนเพชรเกษมบริเวณอำเภอนครชัยศรีก่อนถึงตัวเมืองนครปฐมประมาณ 16 กิโลเมตร จากนั้นใช้ถนนเพชรเกษมตรงไปตัวเมืองราชบุรี
หรือใช้ทางพิเศษเฉลิมมหานคร สอบถามเพิ่มเติมได้ที่ โทร. 1543




การเดินทางทางรถโดยสาร
บริษัท ขนส่ง จำกัด มีบริการเดินรถ จากสถานีขนส่งสายใต้ไปจังหวัดราชบุรีทุกวัน ทั้งรถธรรมดา รถปรับอากาศชั้น 1 และรถปรับอากาศชั้น 2 วันละหลายเที่ยว ใช้เวลาเดินทางประมาณ 2 ชั่วโมง สอบถามเพิ่มเติมได้ที่ ห้องจำหน่ายตั๋ว โทร. 0 2434 7192, 0 2435 5605 หรือ www.transport.co.th และ บริษัทราชบุรีกลุ่ม 76 (ราชบุรี) จำกัด โทร. 0 3233 8439, 0 3232 2776, 0 3232 5152, 0 3233 8276 รถปรับอากาศชั้น 1 (ราชบุรี) โทร. 0 3233 7787 มีรถออกทุก 20 นาที (เที่ยวแรกออกจากกรุงเทพฯเวลา 06.00 น. เที่ยวสุดท้ายเวลา 23.00 น.) (เที่ยวแรกออกจากราชบุรีเวลา 04.00 น. เที่ยวสุดท้ายเวลา 21.00 น.)
นอกจากนี้จากสถานีขนส่งราชบุรีมีบริการรถโดยสารประจำทางไปยังจังหวัดใกล้เคียง คือ นครปฐม กาญจนบุรี สมุทรสงคราม และเพชรบุรี




การเดินทางทางรถไฟ
การรถไฟแห่งประเทศไทย มีบริการรถไฟออกจากสถานีรถไฟหัวลำโพง และสถานีรถไฟธนบุรี (บางกอกน้อย) ทุกวัน ใช้เวลาเดินทางประมาณ 2 ชั่วโมง สอบถามเพิ่มเติมได้ที่ หน่วยบริการเดินทาง สถานีรถไฟกรุงเทพฯ โทร. 1690 หรือ 0 2220 4334, 0 2220 4444 สถานีรถไฟธนบุรี โทร. 0 2411 3102 และสถานีรถไฟราชบุรี โทร. 0 3233 7002 หรือ www.railway.co.th